Het opstellen van een trainingsplan is essentieel voor het verbeteren van de prestaties van de sportieve hond en voor de voorbereiding op wedstrijden. Deze doelen komen voort uit een optimale afstemming van de organen en stofwisselingsprocessen die tijdens de sportbeoefening worden belast. Bovendien helpt het vooraf vastleggen van een trainingsprogramma om het ontstaan van inspanningsgerelateerde aandoeningen te voorkomen.
De voordelen van training
Een goed uitgevoerde training leidt op lange termijn tot cardiovasculaire en respiratoire aanpassingen bij inspanning, waardoor voldoende zuurstof en voedingsstoffen kunnen worden aangevoerd om de activiteit vol te houden. Het hart wordt namelijk efficiënter (onder meer doordat het minder energie verbruikt per hartslag), het bloedvolume neemt toe en de veneuze terugstroom verbetert, wat uiteindelijk resulteert in een algehele toename van het hartminuutvolume (de hoeveelheid bloed die het hart per minuut uitpompt). Op spierniveau neemt het aantal bloedcapillairen toe, wat zorgt voor een betere zuurstofvoorziening. Hoewel training niet leidt tot een wijziging van de luchtwegen of een verbetering van de ventilatie, neemt het totale vermogen van het lichaam om zuurstof op te nemen toe – dit wordt de VO₂max genoemd.
Op metabolisch vlak zorgt training onder andere voor een betere afvoer van afvalstoffen die tijdens de inspanning worden geproduceerd, maar vooral ook voor een verbetering van het energie-rendement van het organisme.
Tot slot verbeteren op het gebied van de bewegingsapparaat de gewrichten en kraakbeen in efficiëntie, wint het geheel van bot-ligament-spier aan samenhang en neemt de spiermassa in volume toe door verdikking van de vezels; dit alles op voorwaarde dat de training goed is ontworpen en aangepast aan de leeftijd van de hond. Een training met hoge intensiteit bij een puppy in de groei kan de botontwikkeling verstoren.
Het is van essentieel belang om bij het opstellen van het trainingsplan de speelse kant te benadrukken en de relatie tussen mens en hond te onderhouden. Uw vierbenige atleet moet immers elke keer plezier beleven om op de lange termijn het beste van zichzelf te geven. Aarzel daarom vooral niet om ontspanningsactiviteiten in uw trainingsplan op te nemen.
Bij het opstellen van het trainingsprogramma is het essentieel te weten welke energiebron het meest wordt gebruikt tijdens de activiteit, en ook rekening te houden met het overload-principe. Het is daarom nuttig de basisprincipes van de inspanningsfysiologie te kennen, met name de verschillende energiesystemen.
De energiestromen
Tijdens inspanning is de energie die door de spiervezels wordt gebruikt ATP (adenosinetrifosfaat). Deze intracellulaire energie is slechts in zeer kleine hoeveelheden in de spier aanwezig, waardoor directe aanvulling van de voorraad noodzakelijk is. Hiervoor bestaan er 3 processen, die bij voorkeur worden ingezet afhankelijk van de intensiteit en duur van de inspanning:
- De alactische anaerobe energielevering: deze treedt op bij afwezigheid van zuurstof en zonder productie van lactaat. Ze ontstaat door het gebruik van fosfocreatine in de spier en maakt het mogelijk om ATP in interessante hoeveelheden aan te maken. Dit energiesysteem wordt ingezet bij zeer intense en zeer kortdurende inspanningen, zoals de start van een race of een sprong.
- De lactische anaerobe energielevering: deze route, die ATP genereert door glucose te gebruiken, leidt ook tot de vrijmaking van melkzuur door een onvoldoende toevoer van zuurstof. Het rendement is lager dan bij de alactische anaerobe energielevering, waardoor de geleverde inspanning iets minder intens is. De duur is daarentegen iets langer, ongeveer 30 seconden.
- De aerobe energielevering: dit systeem wordt door het lichaam gebruikt wanneer een inspanning van gemiddelde intensiteit meerdere minuten aanhoudt, zoals bij een duurprestatie. Vetzuren afkomstig van de afbraak van vetweefsel vormen hier de voornaamste energiebron voor de spiercel. Dit systeem kan alleen worden gebruikt bij een continue toevoer van zuurstof.
Het overbelastingsprincipe
Naarmate de hond vooruitgang boekt in zijn training, zorgt u er geleidelijk voor dat de belasting wordt verhoogd, zodat het lichaam zich blijft aanpassen en de prestaties zich verder ontwikkelen.
Bronnen:
Praktische gids voor de sport- en gebruikshond: het onmisbare naslagwerk voor eigenaren van sporthonden! Dit boek, mede geschreven door Dominique Grandjean, behandelt de essentiële aspecten voor een optimale voorbereiding van de sporthond, zowel op het vlak van voeding, training en gedrag als de preventie van verschillende inspanningsgerelateerde aandoeningen.
De verschillende energiesystemen: dit artikel van de website van het Institut de Recherche du Bien-Être, de la Médecine et du Sport Santé (IRBMS) legt op begrijpelijke wijze de basisprincipes van inspanningsfysiologie uit. Een website die sportliefhebbers of eigenaren van sporthonden zeker moeten kennen!
